Listinn yfir alparósir er tilbúinn, uppfært 22. apríl 2018.  Myndir geturðu fundið með því að afrita nafnið og skrifa Rhododendron fyrir framan í googleleit og smella á “enter”.  Flestar myndir eru höfundarréttarvarðar og því ekki afritaðar hér inn í tölfuna.

Alparósir eru einnig kallaðar lyngrósir og róslyng, en í Nátthaga höldum við fast í gamla, ljóðræna, hljómfagra nafnið alparósir, sem svo oft er lofsungið í ljóðum og skáldskap!

Eigandi Nátthaga Garðplöntustöðvar, Ólafur Sturla Njálsson, hefur í áraraðir flutt inn og prófað hundruð alparósa í garði sínum og skógrækt.

Í Nátthaga fá þær ekkert sérstakt vetrarskýli, en eru staðsettar í skjólgóðum bollum, við brekkufót í skjóli fyrir verstu norðanáttum eða innan um annan gróður sem skýlir þeim.  En fyrir hinn almenna garðeiganda mælir Ólafur með strigaskýli í kringum hverja alparós, eða kringum hvert alparósabeð, þannig að striginn nái að minnsta kosti hálfan meter uppfyrir alparósina. Betra er að hafa opið upp, frekar en að loka alveg.  Það er betra að byrja á að kynnast ræktun alparósa með því að byrja á þennan hátt.  Seinna með meiri reynslu, finnur maður hvar er nógu gott skjól að ekki þurfi að setja upp sérstakt vetrarskýli, t.d. í mjög skjólgóðum og lokuðum garði, þar sem lítil hætta er á að norðanþurrkandi vetrarvindar næði um þær óheft.

NB!   Eftir margra ára ræktun alparósa, alveg síðan 1972, er orðið dagsljóst fyrir Ólafi, að algjör óþarfi er að sýra jarðveg aukalega fyrir alparósir við íslenskar aðstæður!!!  Margra ára ræktun í venjulegri blandaðri garðmold sýnir að þær þrífast best og lifa lengst í venjulegum jarðvegi sem hentar flestum garðplöntum og trjám.  Að sýra jarðveginn og nota mikinn áburð hefur ansi oft frekar drepið alparósir frekar en að hjálpa þeim á Íslandi og í Norður-Noregi líka!  Hin gullna regla, “minna er betra” á vel við um alparósir sem eru mjög nægjusamar í eðli sínu.  Til að fá jarðveginn myldin og mjúkan fyrir alparósarætur, er gott að blanda saman við hann hrossataði til helminga, alveg niður í 40 cm dýpt.  Á haustin rakar maður saman laufi úr garðinum og setur yfir moldina kringum alparósarunnana.  Laufið rotnar síðan næsta sumar og verður að næringu fyrir alparósirnar. 

!!! Það er SKJÓLIÐ fyrir vetrarnæðingum sem þarf að vera MJÖG gott, svo að alparósaræktun lukkist vel !!!

Neðangreind alparósayrki og tegundir eru í eðli sínu mjög harðgerðar, svo fremi sem ræktunarstaður býður upp á gott skjól.  NB! við sum yrkin stendur “ný sort”, sem þýðir að hún er óreynd eða aðeins stutt reynsla af henni hér í Nátthaga, en álitleg skv. ættartré sínu.

Rhododendron = Rh: Blómlitur: Stærð runnans:

Smágerðar tegundir og yrki: blöðin eru 1-4 cm á lengd.  Flestar eru lægri en 20-30 cm á hæð og álíka breiðar eftir nokkur ár.

+ +
Rh. anthopogon ‘Lilleröd’ (smágerð) Purpuralitur Lágvaxinn
Rh. calostrotum ‘Rock’s form’  Lillarauð Lágvaxinn
Rh. camtschaticum – Dverglyngrós (lauffellandi dvergrunni, mjög sérstök) ekki til 2018 Rauðbleikur Dvergvaxinn
Rh. carolinianum ‘P.J.M.Regal’ ný sort Dökkfjólublár Miðlungshár en smágerður
Rh. dauricum ‘Staccato’ ný sort Dökkbleikur Miðlunghár en smágerður
Rh. ferrugineum (smágerð) – Urðalyngrós frá Alpafjöllum. Bleikur Lágvaxinn
Rh. hirsutum(smágerð) – Hjallalyngrós frá Alpafjöllum. Bleikur Lágvaxinn
Rh. hybrid ‘Azurella’ (smágerð) ný sort Dökkfjólublár Lágvaxinn
Rh. hybrid ‘Shamrock’ (sérstök) ný sort Gulur Lágvaxinn
Rh. impeditum (mjög smágerð) ekki til 2018 Fjólublár Dvergvaxinn
Rh. impeditum ‘Azurica’ (smágerð) Fjólublár Lágvaxinn
Rh. impeditum ‘Blaumeise’ (smágerð) ný sort Blálilla Lágvaxinn
Rh. impeditum ‘Blumiria’ (smágerð) Fjólublár Lágvaxinn
Rh. impeditum ‘Luisella’ (smágerð) Fjólublár Lágvaxinn
Rh. impeditum ‘Ramapo’ (smágerð) Lillablár Lágvaxinn
Rh. impeditum ‘Ronny’ (smágerð) Fjólublár Lágvaxinn
Rh. keiskei ‘Ginny Gee’ (smágerð) ný sort Bleikur og hvítur Lágvaxinn
Rh. keiskei ‘June Bee’ (smágerð) ný sort Gulur og hvítur Lágvaxinn
Rh. keiskei ‘Wee Bee’ (smágerð) ný sort Bleikur, kremrauður Lágvaxinn
Rh. myrtifolium (smágerð) – Myrtulyngrós frá Balkanfjöllum. Bleikur Lágvaxinn
Rh. nitidulum var. omeiense (mjög smágerð) Fjólublár Dvergvaxinn
Rh. russatum ‘Azurwolke’ (smágerð) Bláfjólublár Lágvaxinn

Stærri tegundir og yrki: Lágvaxinn er um 30-50 cm á hæð og breidd.  Miðlungsstór er 40 – 70 cm á hæð og breidd.  Stór eða beinlínis hávaxinn verður hærri en 1 meter og breiðari.  Flestir runnarnir verða töluvert breiðari en háir. 

Blómlitur Stærð runnans
‘Alfred’ ný sort Ljósfjólublár Hávaxinn
‘Arabella’ (yakushimanum hybrid) ný sort Bleikur Miðlungsstór
‘Azurro’ ný sort Dökkfjólublár Miðlungsstór
Baden-Baden’ (Rh. repens ‘Baden-Baden’) Sterkrauður Lágvaxinn
‘Barbarella’ ekki til 2018  Órans, bleikur Miðlungsstór 
‘Belkanto’ ný sort Gullgulur Miðlungsstór
‘Blue Peter’ (catawbiense hybrid) ný sort Ljóslilla með dökkt gin Miðlungsstór
‘Belkanto’ ný sort Gullgulur Miðlungsstór
‘Bohlkens Kronjuwel’ ný sort  Gulur, bleikur, krem Miðlungsstór 
‘Bohlkens Lupinenberg’ ný sort Lúpínublár  Hávaxinn 
‘Bohlkens Roter Stern’ ný sort  Dökkrauður Miðlungsstór 
‘Bohlkens Snow Fire’ ný sort Hvítur með rautt gin  Lág til miðlungstór 
‘Bastas Beauty’ ný sort Fjólublár með gult gin Miðlungsstór
‘Calsap’ ný sort Hvítur með vínrautt gin Miðlungsstór
‘Colibri’ (yakushimanum hybrid) Skærbleikur Lágvaxinn
‘Constanze’ ný sort Bleikur Miðlungsstór
Cunningham’s White’  (góð fyrir byrjendur!) Pastellhvítur Miðlungsstór – hár
‘Double Dots’ ný sort Hvítur með rauðar doppur Miðlungsstór
‘Edelweiss’ (yakushimanum hybrid) Hvítur Miðlungsstór
‘Fantastica’ (yakushimanum hybrid) Skærbleikur Miðlungsstór
Flava’ (Rh. yakushimanum ‘Flava’) Gulur Miðlungsstór
‘Furnivall’s Daughter’ ný sort Bleikur með rautt gin Miðlungsstór
‘Gartendirektör Glocker’ (williamsianum hybrid) Bleikur Miðlungsstór
‘Goldbukett’ (wardii hybrid) Gulur Miðlungsstór
‘Goldinetta’ ný sort Gulur Miðlungsstór
‘Graffito’ ný sort Hvítur með rautt gin Miðlungsstór
‘Grandiflorum’ (catawbiense hybrid) Bleikfjólublár Hávaxinn
‘Hachmann’s Picobello’ ný sort  Hvítur með dökkt gin  Miðlungsstór
‘Hans Hachmann’ ný sort Bleikur jaðar, hvít miðja Miðlungsstór
‘Herbstfreude’ ný sort Ljósbleikur með rautt gin  Hávaxinn 
‘Herbstzauber’ ný sort Skærbleikur   Hávaxinn
‘Ingrid Muus’ ný sort Bleikur Miðlungsstór
‘Kalinka’ (yakushimanum hybrid) Rauðbleikur Miðlungsstór
‘Karl Naue’ ný sort Dökkrauður Miðlungsstór
Koichiro Wada’ (Rh. yakushimanum ‘Koichiro Wada’) Bleikur – hvítur Lágvaxinn
‘Kokardia’  Ljósbleikur með rautt gin Miðlungsstór
‘Macarena’ ný sort Gulur með rauðan jaðar Miðlungsstór
‘Madame Masson’  (catawbiense hybrid) ný sort Hvítur Miðlungsstór
‘Marcel Menard’ ný sort Dökkfjólublár m. gult gin Miðlungsstór
‘Marlis’ (yakushimanum hybrid) ný sort Bleikur Miðlungsstór
‘Metallica’ ný sort Ljósfjólublár m. dökkt gin Miðlungsstór 
‘Orakel’ ný sort Fjólublár með dökkt gin Miðlungsstór
‘Polarnacht’ ekki til 2018  Purpurafjólublár Hávaxinn 
Rabatz’ (yakushimanum hybrid) Glóandi rauður Miðlungsstór
Rhododendron bureavii ‘Hansel’ ný sort Laxbleikur Miðlungsstór
Rhododendron bureavii ‘Teddy Bear’ ný sort Ljósbleikur – hvítur Hávaxinn
Rhododendron dichroanthum ‘Böhmen’ ný sort Óransgulur með bleikan jaðar Lág – miðlungsstór
Rhododendron fargesii ‘Winterpurpur’ ný sort Ljósbleikur Miðlungsstór
Rhododendron makinoi ‘Makiyak’ ný sort Bleikur – hvítur Miðlungsstór
Rhododendron pachysanthum ‘Silverleaf’ ný sort Hvítur Miðlungsstór
Rhododendron pseudochrysanthum ‘Golfer’ ný sort Ljósbleikur – hvítur Miðlungsstór
Rhododendron rex ‘Great Dane’ ný sort Hvítur með dökkrauða doppu Miðlungsstór
Rhododendron smirnowii ‘Weinlese’ ný sort Dökkbleikur Miðlungsstór
‘Schneeauge’ ný sort Hvítur með rautt gin Miðlungsstór
‘Schneekissen’ (yakushimanum hybrid) ekki til 2018 Hvítur Lágvaxinn
‘Schneekrone’ (yakushimanum hybrid) Hvítur Miðlungsstór
‘Scintillation’ ekki til 2018 Bleikur Hávaxinn
‘Silberwolke’ (yakushimanum hybrid) Ljósbleikur Miðlungsstór
‘Snehvid’ ný sort Hvítur Miðlungsstór
‘Taurus’ ný sort Dökkrauð Hávaxinn
‘Tromba’ (williamsianum hybrid) ný sort Dökkrauður Miðlungsstór
‘Viscy’  Óranstónað gulur Miðlungsstór